Παρασκευή, Φεβρουαρίου 08, 2008

Δοκίμιο ..τραχανά!



Σε τελευταίο ορειβατικό ποστ των Lakonika, αναφέρθηκε ο τραχανάς σούπα σαν φαγητό σε παραδοσιακή ταβέρνα και ακολούθησε ο σχετικός διάλογος στα σχόλια. Η ..τραχανοκουβέντα οδήγησε σε σκέψεις.
Στις κλασσικές ελληνικές σούπες εντάσσεται και η τραχανόσουπα. Ασπρη ή κοκκινιστή συνόδευσε το ελληνικό σιτηρέσιο είτε σαν πρωινό εργατικό και στηλωτικό, είτε σαν παρηγοριά στο κρύο, ακόμα και λύση στο φτωχικό ελληνικό τραπέζι της αγροτικής και μικροαστικής μας κοινωνίας. Τα νοικοκυριά τότε έφτιαχναν τον τραχανά τους, όπως και τις χυλοπίτες, στις νηστείες του καλοκαιριού που περίσσευαν αυγά και γάλα και είχαν τη σοδειά του νέου αλευριού. Στις προμήθειες των σπιτιών της πατρίδας μου, μαζί με τα σύκα , τα καρύδια, τα ρόδια, τα φύλλα της κληματαριάς που στέγνωναν σε κλωστές σαν καπνό, για ντολμαδάκια το χειμώνα, το σύγλινο στο κιούπι, το κρασί στο βαγένι, ήταν και αυτά τα ζυμαρικά.
Τραγανάς από το τραγανό υλικό, με εναλλαγή του οδοντικού συμφώνου (γ σε χ), ή από την τραχειά υφή του, έγινε.. τραχανάς, ξινός ή γλυκός-σταρένιος στην κατσαρόλα μας. Αντιπαθώ όπως καταλάβατε την ευρύτατα διαδεδομένη εξήγηση του ονόματός του από κάποιον άραβα τάχα μου, ταρχηρ ή ντραχήρ ή κάπως έτσι.
Η "γηραιά της Σπάρτης", η καλή μου συνονόματη γειτόνισσα κ. Κατίνα Μανουσάκη, μου έδωσε τη συνταγή της παρασκευής του ξινού τραχανα, αχρείαστη νά ΄ναι! Γιατί υπάρχουν τόσα εργαστήρια στην μικρή μας πολιτεία, όπου είτε με τα δικά σου υλικά είτε με δικά τους, έχεις φρεσκοζυμωμένο και στεγνωμένο το δικό σου τραχανά, άκοπα.
Μου αρέσει η απορία των παλιών νοικοκυρών που πρέπει να δώσουν μετρημένα τα υλικά της συνταγής, που χρόνια την κάνουν με το μάτι! Ζορίστηκε λοιπόν η καλή μου κ. Κατίνα, αλλά με την εξαίρεση του γάλακτος όπου δεν βρήκαμε άκρη και κρατήσαμε επιφύλαξη,η συνταγή δόθηκε. Επισης και τα σπουδαία μυστικά της παρασκευής του τραχανά, που παραθέτω πρώτα και έχουν ως εξής:
Πρώτον, αφήνεις το γάλα 2-3 μέρες να ξινίσει. Αν περισσεύσει γάλα στραγγίζεις το ξινό που επιπλέει για να το προσθέσεις στη ζύμη και πετάς τον ορό.
Δεύτερον αποφασίζεις πόσα αυγά θα βάλεις στο κιλό αλεύρι,(προτείνει 3, μπορείς έως 5)
Τρίτον, "τη μια μέρα ζυμώνεις, την άλλη απλώνεις" καθώς τονίζει ότι πρέπει να φουσκώσει η ζύμη, όπως κάνουμε με το ψωμί και να ξινίσει.
Τέταρτον, στη φάση του στεγνώματος δεν φεύγεις δίπλα από τον απλωμένο τραχανά, γιατί μπορεί να παραστεγνώσει και δεν τρίβεται. Φυσικά θα χρειαστούμε το ειδικό κόσκινο!
Πέμπτον, η φύλαξή του προτείνει να γίνεται σε υφασμάτινη σακκούλα, σε παλιές μαξιλαροθήκες εντέλει.
Έκτον, αν χρειαστεί να μείνει περισσότερο καιρό αποθήκη, καλό θα ήταν ένα φρεσκαρισματάκι σε χαμηλό φούρνο για λίγο, που θα εμποδίσει τα ζουζούνια να αναπτυχθούν και την υγρασία.
Η συνταγή και τα υλικά χωρούν ως εξής:

5 kg αλεύρι, επομένως
15 αυγά ,
1 κ. ζυμη ψωμιού από το φούρνο, (προσοχή όχι με μαγιά αλλά το άλλο με το ξινό προζύμι)
1 ποτήρι λάδι
2 κουτ.σούπας αλάτι
2 κιλά γάλα, ξινισμένο όπως περιγράψαμε (γάλα όσο πάρει μου είπε...).

Ζυμώνεις καλά όπως θα έκανες με το ψωμί. Αφήνεις μια μέρα σε ζεστό μέρος σκεπασμένη τη ζύμη να φουσκώσει. Την επομένη κόβεις κομματάκια ζύμης και τα απλώνεις πιτούλες σε καθαρά σεντόνια και τη στεγνώνεις σε αεριζόμενα δωμάτια. Προσοχή στις μύγες! Εν ανάγκη επιστρατεύεις τούλια, το πέπλο του γάμου, τις κουνουπιέρες! Όταν οι πιτούλες στεγνώσουν, τις τρίβεις από την ανάποδη του ειδικού κόσκινου, στη μορφή του γνωστού μας ξινού τραχανά, πιο ψιλό ή πιο χονδρό. Απλωμένος και αυτός στα σεντόνια του καλοκαιριού, στεγνώνει καλά και μετά θήκη και παρακαταθήκη, για τον χειμώνα!


Από τα άρθρα για τη γηραιά γειτόνισσα ας ξαναθυμηθούμε τούτο το μουσικό άκουσμα,Χαΐνηδες-Συνταγές ή εκείνο,Ταραντέλλα.

H φωτογραφία με τα παραδοσιακά κόσκινα δεξιά,αριστερά, είναι παραχώρηση της Oneiromageiremata από το Βερτζάγειο Λαογραφικό Μουσείο Ζακύνθου. Αργιολόγος και ντριμονέλο παλιά μεν καθώς είναι, νέο υλικό δε για μένα, επομένως: Καινούργιο κοσκινάκι μου και που να σε κρεμάσω! ΥΣΤΕΡΟΝ: για γλυκό τραχανά, όπως τον λένε στη Σπάρτη, δηλαδή σπασμένο σιτάρι με γάλα, η αναλογία είναι 1:5 όπως μου είπε η έμπειρη εξαδέλφη κ.Δήμητρα Σπυριδάκου και παραπέμπω στο περιεκτικό άρθρο της Βίκυ Κουμάντου και τα σχόλια για περισσότερα.

Ετικέτες , , , , , ,

Πέμπτη, Φεβρουαρίου 08, 2007

H γηραιά της Σπάρτης



Σας έχω μιλήσει για τη γηραιά, τη σοφή γριούλα γειτόνισσα στη Σπάρτη. Μένει στο δικό της σπίτι με κήπο και αντιστέκεται ακόμα στην αντιπαροχή και την οικοπεδοποίηση που μαστίζει την άλλοτε πολύ ωραία και με το δικό της αρχοντικό χρώμα μικρή μας πολιτεία. Φυτεύει λουλούδια και λαχανικά, περιποιείται τα δένδρα της και τις κότες της και κρατά σώμα και πνεύμα σε εγρήγορση. Η κόρη της μένει μακριά και τα δυο της εγγόνια την επισκέπτονται συχνά πυκνά. Τελευταία απέκτησε και το δεύτερο δισέγγονο, που την κάνει περήφανη.
Την περασμένη Πέμπτη έφυγα εκτάκτως για Σπάρτη. Θα έλειπε η μικρή κόρη, πολυήμερη εκδρομή, μέχρι και την Δευτέρα, έτσι έπεισα και το σύζυγο να ακολουθήσει σε αυτό το παρατεταμένο σαββατοκύριακο.
Η γηραιά, όπως πάντα, πίσω από το κουρτινάκι. Δεν την έβλεπα, αλλά τη χαιρέτισα φωναχτά και θορυβώδικα. Αναγκάστηκε να ανοίξει το παράθυρο και να μας καλωσορίσει γελαστή. Μου αρέσει να το κάνει. Την έχρισα μάνα-γιαγιά-θεία-σόι δίπλα μας και λαχταρώ να τη βλέπω.

Οι χαλαροί μας ρυθμοί, μας ξεκούρασαν παρά το κρύο και τη βροχή της Παρασκευής. Το Σάββατο ήταν λαμπρό όπως και η διάθεσή μας. Με τη γηραιά συνήθως μιλάμε από την ταράτσα μας και ανταλλάσσουμε από ευχές έως συνταγές στον .. αέρα! Πήρα όμως τον κουπάτο μου και πήγα δίπλα να τον πιω μαζί της, κρατώντας μολύβι και χαρτί καλού κακού. Γιατί πάντα μια συζήτηση μαζί της, φέρνει και μια συνταγούλα ή θύμηση πως το κάνανε κάτι παλιά. Λέξεις ακόμα ξεχασμένες, σαν αυτή που μου είπε προχθές, λιμάσσω! Της έκοψαν το αλάτι οι γιατροί και η καημένη η γριούλα μας, που είναι εκλεκτή μαγείρισσα, λιμάσσει, γιατί όλα της είναι άνοστα! Η συνταγούλα εδόθη, μαυρομάτικα με χόρτα τσιγαριαστά, αλλά αυτό είναι αλλουνού blog άρθρο, ευθέτως!

Πρόσεξε, μια κούπα λάδι απαραιτήτως, μου τόνισε, γιατί είχα τις αντιρρήσεις μου και εγώ θυμήθηκα το ωραίο τραγουδάκι των Χαίνιδων που ακούμε να μας συνοδεύει στο κείμενο.

Η κουζίνα της έχει ακόμα το παλιό φουγάρο και την ξεχασμένη φουφού, αλλά μαγειρεύει στο γκάζι και την ηλεκτρική την έχει μόνο για τον φούρνο. Έχει τη μυρωδιά της πάστρας, των παλιών νοικοκυριών που δεν χρησιμοποιούσαν τα σύγχρονα απορρυπαντικά για να κάνουν το σπίτι να λάμψει. To κέρασμα,εξαίσιος κουραμπιές λαδιού με σταχτόνερο, ήρθε σε παλλαϊκό ασημένιο δίσκο, με νερό στο κομψό, λεπτό γυάλινο ποτήρι με τα  ταγιαριστά λουλούδια. Δίπλα ακριβώς είναι το τζάκι στο δωμάτιο που διημερεύει και το παλιό σιδερένιο κρεββάτι, που μάλλον αγαπά να κοιμάται ακόμα.
Χήρα πάρα πολλά χρόνια, μόνη από το γάμο της κόρης της, πάντα μόνη. Από τότε που αναγκάστηκε εκείνη, κάποια στιγμή, να ακολουθήσει για χρόνια τον άνδρα της στον Καναδά και μετά την επιστροφή τους.
Από τότε θαρρώ, έκλεισε τη σάλα και τη μεγάλη κρεββατοκάμαρα με την όμορφη σκαλιστή ντουλάπα και τον μπιζουτέ καθρέφτη που καθρέφτισε τη νειότη και την ευτυχία της. Όπου ανοίγει για να απλώσει τα φύλλα για τις χυλοπίτες και τον τραχανά της, μόνο το καλοκαίρι. Έχει άλλωστε τόσους να εφοδιάσει και εμένα παρακαλώ!


Κυριακή μετά την εκκλησία δεν δέχτηκε την πρόσκληση για καφέ γιατί βιαζόταν να μαγειρέψει, περίμενε κάποιο από τα εγγόνια της. Οι νιφάδες στροβιλίστηκαν απρόσμενα και μαγικά. Πυκνές άσπρισαν τα βουνά γύρω και πασπάλισαν τα κάστρα στο Μυστρά. Χοροπήδαγα σαν παιδί από τη χαρά μου και παρέσυρα σε ένα βαλσάκι τον συζυγάτο μου, με μουσική που ακούγαμε μόνο εμείς οι δυο.

Αυτοκίνητο δεν σταμάτησε στο σπίτι της γηραιάς, τα εγγόνια προτίμησαν να ανέβουν στις Σελίμποβες στα χιόνια..
Φύγαμε μεσημέρι Δευτέρας, με ήλιο λαμπρό, που έλιωσε τα χιόνια και εξαφάνισε τις όμορφες εικόνες, όχι όμως και την παγωνιά. Η γηραιά μας κατευόδωσε πίσω από το κουρτινάκι, όπως πάντα και στοιχηματίζω ότι την είδα να κουνάει το χέρι της και να σταυρώνει τον αέρα και το δρόμο μας.


-Eυχαριστώ τον Κυριάκο Τριλιούρη για την ωραία σπάνια φωτογραφία, με τα δυο ουράνια τόξα !

Ετικέτες , , ,

noimage
  • YouTube-Katerina
  • YouTube-HfL
  • YouTube-JohnBoy
  • YouTube-JuanitaLaQuejica
  • YouTube-toΗamomilaki
  • YouTube-toStavrodromimas
  • Abttha_désillusion
  • ΑγγελοςΣπύρου
  • Αγονη Γραμμή
  • Αδαής
  • Αγία βαρβαρα-κηρύγματα π.στεφάνου
  • Αείποτε
  • Αθήναιος
  • αθηνάπολη-blog
  • Ακέστωρ
  • Alkyoni
  • alombar42
  • Anagnosmatario
  • Anastasios-guru7
  • Ανεμολόγιο
  • Ανεμώνη
  • Angelito
  • Αn-Lu
  • Αqua/a>
  • Αραχτός&light
  • Αreadne
  • Arkoudos
  • ArkoudosCom
  • Αrmiriki
  • Αrοmacoocing
  • Αrοma Vanillias
  • alombar42
  • ΄Ασμα Ασμάτων
  • Ασπαστός-Φυρδην Μίγδην
  • Aspripetraxexaspri
  • Athenas-Madrid
  • Athenistas
  • Άωρον-το Θείο τραγί
  • Baking Obsession
  • Beauty Elixirs-Witch of daffodils
  • B.f.o-sic
  • Bizwriter.gr
  • Blogarismeni
  • Blogspace
  • Βοριάς
  • Broxmother-Δημήτριος ταξιδευτής
  • Βutterfly-effect
  • Γητεύτρια
  • Γιανναράς
  • Γιουτζίν
  • Cannelle-Vanille
  • Claire de jour
  • Cookthebook
  • Crazy Monkey
  • Crazy Tourists
  • Criollismo_Peru
  • Deimos Politi
  • De(e)lumina
  • Despinarion
  • Diary of a stranger
  • Diastaseis
  • Domingo
  • Drskafidas
  • DrTeddy
  • Eλαία
  • Ellinidas
  • Ellinida_νεφεληγερέτη
  • Ellinikos Kafes-Verónica Marsá
  • Enas Ellinas
  • e-monk
  • e-rooster
  • Epicouros
  • Εργατώ
  • Ευθυμιάδης Γιάννης
  • e-xperiments
  • Exw barba stin Korwni
  • Fassoulas
  • Fevis-Mέρες και νύχτες στη../a>
  • Fevis-My cakes
  • Firiki
  • Flora Amorgina
  • FoodJunkie-Iω.Δημοπούλου
  • Footsteps
  • Footsteps2
  • FotoTaygetos
  • Filoxeneio
  • FXcuisine.com
  • George Is Your Man
  • Greek gourmand-Sam Sotiropoulos
  • Greek Poems
  • Zorra-kocktopf
  • Hμερολόγιο ενός πατέρα
  • Heart n soul
  • Hungry for Life
  • Θεία Λένα
  • Jonny on the Spot
  • JuanitaLaQuejica-Sobreviviendo
  • Iolithikos
  • Ivy's
  • Ivy's-Kopiaste
  • Καθαρίστε την Ελλάδα
  • Καλοκαιρινό blog
  • Καλοφαγάς-Τορόντο
  • Καλύβα του παππου_Cristophorus
  • Καρακατσάνης Γιάννης-xblog.gr
  • KaramitsosT-Monofylla
  • Karyes Lakonias
  • Κάτσαρης Σταύρος
  • Κάτι μαγειρεύεται(Χρίστος)
  • Cybc-cy/ΚάτιΜαγειρεύεται
  • Καφετζής
  • Κerasma.gr
  • Cd_ΚKατσούλα
  • Κitsosmitsos
  • Κlearchos_guide to_galaxy
  • Κουρούνα
  • Κρατύλος
  • Krotkaya
  • Κυκλάμινο
  • Κυκλοδίωκτον
  • Κυνήγι-Φύση στην Αρκαδία
  • Kyrallina
  • Λαζόπολις
  • Lacarabella
  • La cruz del sur
  • Lakιs Fourouklas
  • Lakonika
  • Lambroukos
  • Lemon
  • LemonCinnamon
  • Lenablonsky.com
  • Le petit Journaliste
  • Λεσπριτία
  • Λίγα και καλά
  • Liquiddaysgr
  • Lilly.it
  • Lizcupcakes
  • Locandiera
  • Luccia's
  • Lucyluce/Poetry whispering
  • Luna
  • Lyssarea
  • Lysippos
  • Nibelungen-Δύων Ανατέλλων
  • Magicacooking
  • MagicaςLand
  • MamalakisElias
  • Manos_McManus
  • Marielle
  • Margo-k
  • Marina
  • Mάρκος
  • Marialena
  • Μαύρος Γάτος
  • Με το φεγγάρι αγκαλιά
  • Μ-elie γάλα
  • Μικρή κουζίνα
  • Mindstripper
  • Μirage
  • Μixer-rodia
  • Μιχ.Μπακόλας
  • Μπαλoς
  • Mom'recipes & others
  • Mother's diary=Tασσούλα
  • Mother talkers
  • Μιχαηλίδης
  • Story-teller
  • Nahoma- نوهمة
  • Nicola
  • Nicoletta
  • ΝικΔήμου-blog
  • ΝικΔήμου2-diary
  • Nightwhisper
  • Nostos
  • Νυχτομαγειρέματα
  • O allos roidis
  • Observer-artois
  • Oistros
  • Oistros1
  • Oλια και Ολα
  • Old skipper
  • Oneiromageiremata
  • Pakapodistrias
  • Panic room
  • Panos Vlachos-Pi-greco
  • Paparouna
  • Pastaflora
  • Pestaola
  • Peftasteri
  • PΙΤΤΑS-Στήλη άλατος
  • Πλωρη -εις την Πλωρην
  • Prosopa-Άρης Δαβαράκης
  • Post Office-ταχυδρόμος Νυφούδης
  • Πρέζα_tv
  • Provatos_tv
  • Philos/Σκέφτομαι άρα υπάρχω
  • Πύργος Τριφυλλίας
  • Bασ.Ρούβαλης
  • Red & black
  • Rubor Dolor Calor
  • Sailor
  • Σαν παλιο σινεμά
  • Santiago Nasar
  • Santos david- SÓ VERDADES
  • Sapioi.gr
  • Silent Attitude
  • Schizophrenia
  • Skiagmata
  • SocioThoughts
  • SoTiris K-Εις επήκοον όλων
  • Sofi-K
  • Sofistimom
  • Στoν ίσκιο του Ησκιου-π.Κ.
  • Strofi/Σα
  • Street spirit
  • Tartelette
  • Tα δύο Πι
  • Tαλαντο
  • To patsiouri
  • Typos Nyxterinos
  • Τwocows
  • Τwocows-Ονειρολόγιο
  • Vasvoe
  • ViSta
  • Vita-cretangastronomy
  • VitaModerna
  • Vrypan.netWeblog
  • Vytinaiika
  • Φυτζίτα-Phigita
  • Χάιντυ
  • Χελώνα
  • Χiμαιρες
  • Χοιροβοσκός
  • ΧρίστοςΧριστοδούλου-ΚατιΜαγειρεύεται
  • XPsilikatzoy
  • Ψουξ & άγρια θηρία
  • Xώρος o.k.-nanakos
  • Ωσηέ
  • Click for Athens, Greece Forecast Creative Commons License
    Αυτό έργοαναφορά www.katerinaanteportas.blogspot.com χορηγείται με άδεια 3.0 Unported.